Mart ayının ikinci haftasında küresel sigorta gündemi, Orta Doğu’da tırmanan savaşın enerji piyasaları ve deniz taşımacılığı üzerindeki etkileri etrafında şekilleniyor. Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar savaş riski sigortalarını ve ticaret akışını etkilerken, sektörde yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı artış ve Solvency II kaynaklı düzenleyici yaptırımlar sigorta piyasasında öne çıkan diğer başlıklar arasında yer alıyor.
ABD’den Hürmüz Boğazı İçin 20 Milyar Dolarlık Sigorta Hamlesi
ABD yönetimi, İran ile tırmanan çatışma nedeniyle neredeyse tamamen duran Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini yeniden canlandırmak amacıyla 20 milyar dolarlık bir deniz reasürans programı başlattığını açıkladı. ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu tarafından yürütülecek program kapsamında Basra Körfezi’nde faaliyet gösteren ticari gemiler için savaş riski dahil sigorta koruması sağlanacak. Program, gemilere yönelik zararları yaklaşık 20 milyar dolara kadar reasürans desteğiyle karşılayacak.
Programın açıklanması, ABD Başkanı Donald Trump’ın enerji ticaretinin devamını sağlamak için tankerler için sigorta desteği sağlanması talimatının ardından geldi. Hürmüz Boğazı küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir rota olduğu için bölgedeki güvenlik riski petrol fiyatlarında ve deniz taşımacılığı maliyetlerinde ciddi dalgalanmalar yaratıyor. Washington yönetimi ayrıca gerekirse ABD donanmasının tanker geçişlerine eskort sağlayabileceğini de belirtti.
Programın sigorta tarafındaki ana yüklenicisi Chubb olacak. Şirket gemi sahiplerine doğrudan sigorta sağlayacak, DFC ise bu poliçelerin arkasında reasürans kapasitesi sunacak. Ancak sektör temsilcileri, savaş bölgesinde faaliyet gösterme konusundaki güvenlik endişeleri nedeniyle sigorta desteğinin tek başına gemi trafiğini yeniden başlatmak için yeterli olmayabileceğini ifade ediyor [1] [2].
Orta Doğu’da Savaş Küresel Ekonomi İçin Yeni Şok Riski Yarattı
Orta Doğu’da ABD, İsrail ve İran arasında tırmanan savaş, küresel ekonomiyi pandemiden bu yana görülen en büyük enerji şoklarından biriyle karşı karşıya bıraktı. Çatışmanın başlamasının ardından Brent petrol fiyatı kısa sürede varil başına yaklaşık 120 dolara kadar yükselirken, Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar küresel enerji ticaretinde ciddi belirsizlik yarattı. Petrol fiyatları daha sonra 100 doların altına inse de piyasalarda oynaklık sürüyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma yalnızca petrol piyasasını değil, LNG, gübre, jet yakıtı ve diğer emtia fiyatlarını da hızla yukarı çekti. Bu durum yeni bir küresel enflasyon dalgası, tedarik zinciri aksaklıkları ve ekonomik büyümede yavaşlama riskini gündeme getirdi. Dünya genelinde hükümetler ise stratejik petrol rezervlerinin kullanılması, enerji fiyatlarına tavan uygulanması ve hanehalkı ile işletmelere yönelik destek paketleri gibi önlemleri değerlendirmeye başladı.
Ekonomistler, çatışmanın kısa sürede sona ermemesi halinde enerji, taşımacılık ve sigorta piyasalarındaki risklerin küresel ekonomi üzerinde daha geniş bir baskı yaratabileceğini belirtiyor. Uzmanlara göre savaşın ticaret yollarını, enerji arzını ve finansal piyasaları aynı anda etkilemesi halinde stagflasyon benzeri bir senaryonun ortaya çıkma ihtimali güçlenebilir [3].
AB’den 2040 İçin Yeni İklim Hedefi: Emisyonlar %90 Azaltılacak
Avrupa Birliği Konseyi, Avrupa İklim Yasası’nda yapılan değişikliği resmen kabul ederek 2040 yılı için bağlayıcı yeni bir ara iklim hedefi belirledi. Buna göre AB, 1990 seviyelerine kıyasla net sera gazı emisyonlarını %90 azaltmayı hedefleyecek. Yeni hedef, Avrupa’nın 2050’de iklim nötr olma stratejisinin önemli bir kilometre taşı olarak görülüyor ve tüm ekonomik sektörleri kapsıyor.
Yeni düzenleme kapsamında emisyon azaltımının en az %85’inin AB içinde gerçekleştirilmesi zorunlu olacak. Ancak 2036’dan itibaren, maliyet etkinliği sağlamak amacıyla AB dışındaki güvenilir emisyon azaltım projelerinden elde edilen uluslararası karbon kredileri sınırlı ölçüde kullanılabilecek. Ayrıca karbon yakalama ve kalıcı karbon giderme teknolojileri gibi mekanizmalar da iklim hedeflerine ulaşmada önemli araçlar arasında yer alacak.
AB ayrıca ulaşım, binalar ve diğer sektörleri kapsayan ETS2 karbon ticaret sisteminin tam uygulamaya geçiş tarihini 2027’den 2028’e erteledi. Yeni hedefin, sanayi, yatırımcılar ve vatandaşlar için enerji dönüşümüne yönelik uzun vadeli politika çerçevesini güçlendirmesi ve Avrupa’nın küresel iklim politikalarındaki liderliğini pekiştirmesi bekleniyor [4].
Sigortacılıkta Yapay Zekâ Kullanımı Bir Yılda %87 Arttı
Londra merkezli yapay zekâ (YZ) analiz şirketi Evident’e göre küresel sigorta sektöründe YZ uygulamaları son bir yılda %87 artış gösterdi. Evident’in hazırladığı AI Use Case Tracker verilerine göre sigorta şirketleri özellikle üretken yapay zekâ (GenAI) ve otonom süreçleri yöneten ajansal YZ sistemlerini temel operasyonlarına hızla entegre ediyor. Sadece 2025’in son çeyreğinde açıklanan yeni YZ kullanım senaryosu sayısı 28’e ulaştı.
Araştırmaya göre sigorta şirketlerinin yaklaşık %40’ı yapay zekâ yatırımlarından somut iş sonuçları elde ettiğini bildiriyor. Bu kazanımların %77’si verimlilik artışından, %5’i ise gelir büyümesinden kaynaklanıyor. Ajansal YZ sistemleri özellikle hasar yönetiminde öne çıkıyor; bu teknolojiler karmaşık veri ve çok adımlı süreçleri otomatik olarak yönetebildiği için uygulamaların %56’sı hasar süreçlerine odaklanıyor.
Yeni nesil YZ projelerinin %68’i GenAI ve ajansal sistemlerden oluşurken, hasar yönetimi en büyük kullanım alanı olmaya devam ediyor. Bunun yanında underwriting, fiyatlama ve müşteri etkileşimi alanlarında da hızlı bir artış görülüyor. Evident’e göre bu eğilim, sigorta sektöründe yapay zekânın bireysel iş araçlarından çıkarak operasyonel süreçleri yöneten sistemlere dönüşmeye başladığını gösteriyor [5].
İngiliz Regülatörden Aviva İştirakine 14 Milyon Dolarlık Solvency II Cezası
İngiltere’nin ihtiyati düzenleyici kurumu Prudential Regulation Authority (PRA), Solvency II bilançosunda yapılan hatalı hesaplama nedeniyle Aviva’nın iştiraki olan U K Insurance Limited’e yaklaşık 10,6 milyon sterlin (14 milyon dolar) para cezası verdi. 2023 ve 2024 yıllarına ilişkin hesaplamalarda yapılan hata, şirketin sermaye yeterliliğini düzenleyici otoriteye ve piyasalara olduğundan daha yüksek göstermesine yol açtı.
PRA’ya göre yanlış hesaplama, şirketin finans ve aktüerya fonksiyonlarında yetersiz kontrol mekanizmaları ve kaynak eksiklikleri nedeniyle ortaya çıktı ve uzun süre iç kontrol sistemleri tarafından tespit edilemedi. Hatanın ortaya çıkmasının ardından şirket yönetimi düzenleyici kurumu bilgilendirerek Solvency Capital Requirement oranını düzeltti ve kapsamlı bir inceleme başlattı.
Şirketin soruşturma sürecinde hatayı erken aşamada kabul ederek düzenleyici kurumla iş birliği yapması nedeniyle PRA, cezayı %50 indirdi. Bu indirim uygulanmasaydı cezanın yaklaşık 21,25 milyon sterline ulaşacağı belirtiliyor. PRA yetkilileri, kararın sigorta şirketlerinin düzenleyici raporlamada doğru ve güvenilir veri sunmasının kritik önemini vurguladığını belirtti [6].
Kaynaklar
[1] Reuters – US to reinsure maritime losses in Gulf up to about $20 billion
[2] CNBC – Chubb set as main U.S. insurer for Persian Gulf shipping amid Iran war
[3] Insurance Journal – Global Leaders Race to Shield Their Economies From War Shocks
[4] European Council – 2040 climate target: Council gives final green light
[6] Bank of England – PRA fines U K Insurance Limited £10,625,000
