Kredi derecelendirme devi Moody’s, iklim krizinin 2050 yılına kadar yaratacağı 41,4 trilyon dolarlık kayıp tahmininin bugünkü stratejik kararlar için işlevsiz olduğunu açıkladı. Şirket; bankaların, yatırımcıların ve sigortacıların onlarca yıllık soyut projeksiyonlar yerine önümüzdeki 1 ila 5 yıl içindeki somut fiziksel risklere ve koruma açıklarına odaklanmasını öngören yeni bir risk analizi çerçevesi öneriyor.
Moody’s, yayımladığı Understanding Physical Risk: A Framework for Financial and Institutional Decision-Making başlıklı özel raporunda fiziksel iklim riskinin finansal karar süreçlerine nasıl aktarılması gerektiğine yönelik yeni bir değerlendirme çerçevesi ortaya koydu. Raporda bankalar, varlık yöneticileri, şirketler ve kamu kurumlarının iklim kaynaklı kayıpları küresel ve uzun vadeli tahminlerden ziyade belirli varlıklar, bölgeler ve risk türleri üzerinden ölçmesi gerektiği belirtildi.
Odak Noktası Önümüzdeki 1 ila 5 Yıl Olmalı
Moody’s, daha önce 2050’ye kadar fiziksel iklim risklerinin küresel ekonomide 41,4 trilyon dolarlık kayba ve küresel Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’da yüzde 14,5’e varan azalmaya yol açabileceğini tahmin etmişti. Yeni raporda ise bu büyüklükteki uzun vadeli tahminlerin yıllık bütçeler, kredi limitleri ve operasyonel dayanıklılık planları gibi yakın dönem kararlarında tek başına yeterli olmadığına dikkat çekildi.
Kuruma göre finansal karar vericiler açısından daha anlamlı yaklaşım, belirli bir varlığın belirli bir tehlike karşısındaki kayıp olasılığını önümüzdeki birkaç yıllık dönem için ölçmekten geçiyor. Sel, orman yangını, fırtına veya kıyı taşkını gibi risklerin coğrafi ve varlık bazında modellenmesi, olası kaybın şirketin bilançosu, sigorta programı ve finansal kapasitesiyle karşılaştırılmasını mümkün hale getiriyor.
Sigorta sektöründeki mevcut veriler de kısa vadeli risk ölçümünün önemini ortaya koyuyor. Munich Re’ye göre 2024 yılında doğal afetlerin küresel ekonomik maliyeti yaklaşık 320 milyar dolar olurken bu kayıpların yalnızca 140 milyar dolarlık bölümü sigorta kapsamında kaldı. Böylece ekonomik kayıpların yaklaşık yüzde 56’sı sigortasız gerçekleşti. Moody’s, bu tür mevcut ve ölçülebilir koruma açıklarının kredi ve finansman kararlarında uzun vadeli küresel tahminlerden daha doğrudan kullanılabileceğini belirtiyor.
Aynı Fiziksel Risk Farklı Finansal Sonuçlar Doğurabiliyor
Moody’s’e göre aynı büyüklükteki fiziksel iklim tehlikesine maruz kalan ülkeler veya şirketler, mali tamponları, kurumsal yapıları, sigorta penetrasyonu ve uyum yatırımlarına bağlı olarak farklı finansal sonuçlarla karşılaşabiliyor. Tekrarlanan afetler yalnızca doğrudan hasar yaratmakla kalmıyor. Kamu harcamalarını artırabiliyor, gelirleri azaltabiliyor ve daha kırılgan ülkelerde borçlanma maliyetlerini yükseltebiliyor.
Güney ve Güneydoğu Asya’daki sel olayları, düşük doğal afet sigortası penetrasyonunun sonuçlarını gösteren örnekler arasında yer aldı. Sigorta kapsamının sınırlı olduğu pazarlarda ekonomik kayıpların daha büyük bölümü kamu bütçeleri ve hane halkları tarafından karşılanırken bu durum ülkelerin mali yapıları üzerinde ek baskı oluşturabiliyor.
Avrupa’da da koruma açığı risk türüne ve ülkeye göre önemli farklılıklar gösteriyor. Almanya’da iç kesim sel riskinde sigorta koruma açığının yaklaşık yüzde 40 seviyesinde olduğu belirtilirken Fransa’da sel risklerinin bir bölümü devlet destekli CCR sistemi üzerinden paylaşılmış durumda. Orman yangını riski ise aynı yapı içerisinde yer almıyor. İspanya’da 2025 yılında meydana gelen orman yangınlarının yaklaşık 5 milyar euro zarara yol açtığı, sigortalı kayıpların ise 1 milyar euronun oldukça altında kaldığı ifade edildi.
Avrupa Merkez Bankası ile Avrupa Sigorta ve Emeklilik Otoritesi tarafından yapılan değerlendirmeler de Avrupa’da iklim kaynaklı afetlerin önemli bölümünün sigorta dışında kaldığını gösteriyor. 1980 ile 2024 yılları arasındaki iklim bağlantılı katastrofik kayıpların yalnızca yaklaşık dörtte birinin sigortalandığı hesaplandı.
Kaynak
Recamara, J. (2026, August 17). Moody’s pushes for near-term framework to translate climate risk into credit terms. Insurance Business. https://www.insurancebusinessmag.com/us/news/catastrophe/moodys-pushes-for-nearterm-framework-to-translate-climate-risk-into-credit-terms-586280.aspx
