The Lancet tarafından yayımlanan küresel araştırma, iklim değişikliğinin yol açtığı sağlık tehditlerinin son on yılda daha hızlı büyüdüğünü ortaya koydu. Dünya genelinde 2023 yılında aşırı sıcaklıklarla bağlantılı yaklaşık 710 bin ölüm gerçekleşirken, 2025’te kara alanlarının yüzde 52’si aşırı kuraklık yaşadı. Rapora göre artan iklim riskleri, insan sağlığının yanı sıra tarımsal üretimi ve ekonomik faaliyetleri de olumsuz etkiliyor.
İklim değişikliği ile insan sağlığı arasındaki ilişkiyi inceleyen Lancet Countdown girişiminin 10. yıllık raporu, 28 Ekim 2026’da, Türkiye’de düzenlenecek Birleşmiş Milletler COP31 İklim Zirvesi öncesinde yayımlandı. Uluslararası düzeyde 146 araştırmacının hazırladığı çalışma, sağlık tehditlerini ve bunlara karşı alınan önlemleri 54 gösterge üzerinden değerlendirdi. Paris İklim Anlaşması öncesindeki ve sonrasındaki dönemleri karşılaştıran araştırma, ülkelerin temiz enerji ve iklim uyum yatırımlarını artırmasına rağmen ölümcül sıcaklıklar ve kuraklık gibi tehditlerin daha hızlı büyüdüğünü gösterdi.
Aşırı Sıcaklıklara Bağlı Ölümler Yüzde 36 Arttı
Rapora göre 2016-2023 döneminde sıcaklığa bağlı yıllık ölüm sayısı, 2006-2015 dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 36 daha yüksek gerçekleşti. Araştırmacılar ilk kez bu ölümlerin insan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim değişikliğiyle ilişkisini de hesapladı. Bulgular, 2023 yılındaki sıcaklık kaynaklı ölümlerin yüzde 70’inden fazlasının insan kaynaklı küresel ısınmaya bağlanabileceğini gösterdi. Aynı nedenle 2016-2023 döneminde yaklaşık 3 milyon kişinin hayatını kaybettiği tahmin edildi.
Aşırı sıcaklıkların etkileri ekonomik göstergelere de yansıdı. Sıcağa maruz kalmanın yol açtığı kayıpların gayrisafi yurt içi hasılaya oranında Güneydoğu Asya ilk sırada yer alırken, Afrika ve Batı Pasifik en fazla etkilenen diğer bölgeler oldu. Küresel ölçekte sıcaklık kaynaklı ekonomik kayıplardan en ağır etkilenen sektör ise tarım olarak öne çıktı.
Dünya Topraklarının Yarısından Fazlası Aşırı Kuraklık Yaşadı
Su kaynakları üzerindeki baskının da arttığına işaret eden araştırmada, 2025 yılında ölçülen aşırı kuraklık oranının kayıtlardaki en yüksek ikinci seviyeye ulaştığı belirtildi. Uydu verilerine dayanan analizler, 2003 yılından itibaren dünya kara alanlarının yüzde 80’inde uzun vadeli olarak daha kurak veya daha yağışlı koşullara doğru değişim yaşandığını gösterdi. Araştırmacılar, bu değişimlerin tarımsal üretimi, içme suyu kaynaklarını ve sanitasyon koşullarını tehdit ettiğine dikkat çekti.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell de iklim krizinin insan sağlığı üzerindeki ağır sonuçlarına dikkat çekerek aşırı sıcaklıklar, seller, gıda güvensizliği, kirlilik ve hastalıkların oluşturduğu riskleri vurguladı.
İklim Uyumunda İlerleme Var, Finansman Açığı Sürüyor
Rapor, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında alınan önlemlerin sağlık açısından olumlu sonuçlar yarattığını da ortaya koydu. Fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin 2016’dan bu yana azaldığı en az 77 ülkede, iyileşen hava kalitesi sayesinde yılda yaklaşık 323 bin ölümün önlendiği hesaplandı. Buna karşın fosil yakıtlar küresel enerji arzının yüzde 80’inden fazlasını karşılamaya devam ederken, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin yılda yaklaşık 2,7 milyon ölüme neden olduğu tahmin edildi.
Sağlık sistemlerinin iklim değişikliğine hazırlığında da ilerleme kaydedildi. Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) 194 üyesi arasında ulusal sağlık uyum planına sahip ülke sayısı, 2015’te 14 iken 56’ya yükseldi.
Ancak bu planların uygulanması için gerekli finansmanın sağlanması önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Sağlık sektörünün çevresel etkilerini azaltmaya yönelik çalışmalar yürüten Health Care Without Harm kuruluşunun Üst Yöneticisi Emily Bancroft, iklim ve sağlık alanındaki çalışmaların giderek daha fazla gündeme gelmesini olumlu değerlendirirken finansman konusunda ciddi bir açık bulunduğunu belirtti.
Lancet Countdown araştırmacıları ise hükümetlere sağlık politikalarını iklim ve enerji politikalarının merkezine yerleştirme çağrısında bulundu.
Kaynak
Insurance Journal. (2026, 28 Ekim). Health damages from climate change are increasing faster: Report. https://www.insurancejournal.com/news/international/2026/10/28/890589.htm
