Günümüz iş dünyasında şirketler yangın, sel, fırtına veya makine kırılması gibi risklere karşı fiziksel varlıklarını sigorta ile koruma altına alıyor. Ancak büyük bir hasarın etkisi yalnızca bina ve ekipmanla sınırlı kalmıyor; üretimin durması, cironun kesilmesi ve sabit giderlerin devam etmesi işletmeler için çok daha yıkıcı sonuçlar doğurabiliyor. Zing 365 verilerine göre ciddi bir zarar veya yetersiz kurgulanmış bir İş Durması sigortası sonrasında işletmelerin %40’ı faaliyetlerini sonlandırırken, kapanan işletmelerin ise %90’ı iki yıl içinde tamamen iflas ediyor [1]. Bu tablo, fiziksel hasarın ötesinde gelir kaybının da güvence altına alınması gerektiğini açıkça ortaya koyuyor.
İş Durması Sigortası Nedir?
İş Durması Sigortası (Business Interruption – BI), tazminat (indemnity) ilkesi çerçevesinde çalışan ve sigortalı bir rizikonun gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan gelir kaybını teminat altına alan bir sigorta türüdür. Standart maddi hasar poliçeleri yalnızca bina ve içerikteki fiziksel zararı karşılarken, BI sigortası işletmeyi hasar gerçekleşmeden önceki finansal konumuna geri getirmeyi hedefler. Munich Re’ye göre BI; sigortalı mahalde bulunan mallarda meydana gelen maddi hasar nedeniyle işin kesintiye uğraması sonucunda ortaya çıkan brüt kâr, brüt gelir veya ücret kaybını ifade eder [2]. Reasürör Dergisi’nde ise BI’nin, yangın sigortasına bağlantılı olarak verilen ve mali kayıpları teminat altına alan bir sigorta türü olduğu vurgulanır [3].
BI poliçeleri genellikle tek başına düzenlenmez; Endüstriyel Tüm Riskler (ISR) veya ticari paket poliçelere bağlı olarak sunulur. Gelir kaybının ödenebilmesi için sigortalı bir rizikonun sigortalı mülkte fiziksel hasara yol açmış olması ve bu hasarın poliçe kapsamında kabul edilmesi gerekir. Bu temel koşul “Material Damage Proviso” olarak adlandırılır ve BI teminatının tetikleyici unsurudur.
Teminat Kapsamı ve Tazminat Türleri
İşletmelerin gelir modelleri farklılık gösterdiğinden BI sigortası çeşitli tazminat esasları sunar. Brüt Kâr / Ciro Esası, üretim ve perakende gibi ciro bazlı çalışan işletmeler için uygundur. Brüt Gelir Esası, sinema veya eğlence tesisleri gibi faaliyet hacmine bağlı gelir elde eden işletmelerde tercih edilir. Artan Çalışma Masrafları (Increased Cost of Working – ICW), hasar sonrası faaliyetlerin sürdürülmesi için yapılan makul ve gerekli ek giderleri kapsar; örneğin geçici bir yer kiralanması veya ekipman taşınması gibi [4]. Kira Kaybı ve Alternatif Konaklama teminatları ise mülk sahipleri ve kiracılar açısından kritik önem taşır.
Teknik açıdan BI zarar hesaplamasında “But For” ilkesi esas alınır: Hasar gerçekleşmemiş olsaydı işletmenin finansal performansı ne olacaktı? Bu hesaplamada trend ve değişiklik klozları çerçevesinde piyasa koşulları, büyüme oranları ve mevsimsel etkiler dikkate alınır. Artan çalışma masraflarında ise ekonomiklik şartı geçerlidir; yapılan harcama, önlenen zarar tutarını aşmamalıdır. Daha geniş koruma için İlave Artan Çalışma Masrafı (AICW) teminatı tercih edilebilir [5].
Kritik Unsur: Tazminat Süresi
Bir BI poliçesinin en hayati unsurlarından biri Tazminat Süresi’dir. Bu süre hasar tarihinden itibaren başlar ve işletme, hasar olmamış olsaydı ulaşacağı finansal seviyeye dönene kadar devam eder. İnşaat süresi, makine tedarik süreleri, ruhsat işlemleri ve personel eğitimi gibi faktörler doğru bir süre belirlenmesinde dikkate alınmalıdır. Yetersiz belirlenen bir tazminat süresi, işletmenin toparlanma sürecinde finansal açıkla karşı karşıya kalmasına neden olabilir.
Sonuç
İş Durması Sigortası, fiziksel hasarın ötesine geçerek şirketin nakit akışını, pazar konumunu ve uzun vadeli sürdürülebilirliğini koruyan stratejik bir risk yönetimi aracıdır. Büyük bir yangın ya da sel sonrasında üretim hattı yeniden kurulabilir; ancak gelir kaybı doğru yönetilmezse işletmenin ticari itibarı ve finansal gücü kalıcı şekilde zarar görebilir. Doğru limitlerle ve gerçekçi tazminat süresiyle yapılandırılmış bir BI poliçesi, geçici bir operasyonel kesintinin kalıcı bir finansal çöküşe dönüşmesini engeller. İş sürekliliği artık yalnızca operasyonel bir kavram değil; sigorta stratejisinin merkezinde yer alan bir gerekliliktir.
Kaynaklar
[1] Zing365. (2026). Introduction to Business Interruption Insurance. https://www.iilondon.co.uk/api/media/media/24708/an-introduction-to-business-interruption.pdf (Erişim tarihi: 15 Şubat 2026)
[2] Mhishi, M. (2020). Claims Pespective on Business Interruption. Munich Re. https://www.munichre.com/content/dam/munichre/contentlounge/website-pieces/documents/Claims-Pespective-on-Business-Interruption.pdf/_jcr_content/renditions/original./Claims-Pespective-on-Business-Interruption.pdf (Erişim tarihi: 16 Şubat 2026)
[3] Kulan, N. E. (2018). İş Durması Riski ve Modellemesi, Reasürör Dergisi, Sayı: 108. https://www.millire.com/dergi/SAYI_108.pdf (Erişim tarihi: 16 Şubat 2026)
[4] Glynn, D., Taylor, S. ve Nock, S. (2020). The Basic Business Interruption Book. Livingston, İskoçya: Witherby Publishing Group Ltd. ISBN: 978-1-85609-909-7.
[5] Bath, M., Levette, G. ve Campbell, C. (Mayıs 2012). Business Interruption Insurance – Tips and Traps. Keeping Good Companies, 231-233.
