Mart ayının ilk haftasında küresel sigorta gündemi büyük ölçüde ABD–İsrail–İran hattında tırmanan jeopolitik gerilimin sektöre yansımalarına odaklanıyor. Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının aksaması, savaş riski teminatlarının iptal edilmesi ve enerji ticaretindeki kesintiler sigorta piyasasında yeni risk alanlarını gündeme taşıyor. Havacılık operasyonlarındaki aksamalar, çoklu branş hasar senaryolarına ilişkin değerlendirmeler ve reasürörlerin finansal dayanıklılığına yönelik analizler ise bu krizin sektör üzerindeki potansiyel etkilerini daha geniş bir çerçevede ortaya koyuyor.
Hürmüz’de Gerilim Deniz Sigortasını Vurdu: Savaş Teminatları İptal Ediliyor
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Orta Doğu’da hızla tırmanan gerilim, Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığını ciddi şekilde aksattı. Son saldırıların ardından tankerler dahil yaklaşık 200 gemi Basra Körfezi açıklarında beklemeye geçti. Küresel enerji ticareti için kritik önemdeki bu rota üzerindeki belirsizlik, petrol ve LNG sevkiyatında önemli kesintilere yol açtı.
Gelişmeler üzerine büyük deniz sigortacıları bölge için savaş riski teminatlarını iptal etmeye başladı. Gard, Skuld, NorthStandard, London P&I Club ve American Club, İran suları ile Basra Körfezi çevresinde teminat kapsamını kaldırdıklarını duyurdu. Japon MS&AD Insurance Group da bölgede savaş riski poliçelerinde underwriting faaliyetlerini askıya aldığını açıkladı.
Gerilim enerji ve taşımacılık piyasalarını da hızla etkiledi. Petrol fiyatları çatışmanın başlamasından bu yana yaklaşık %12 yükselirken, Orta Doğu’dan Asya’ya petrol taşıma ücretleri yıl başından bu yana neredeyse üç katına çıktı. Analistler, bölgedeki deniz sigortası primlerinin kısa vadede %25–50 arasında artabileceğini belirtiyor [1] [2].
ABD’den Hürmüz Planı: Tankerlere Sigorta Garantisi ve Donanma Eskortu
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile tırmanan çatışmanın enerji ticaretini kesintiye uğratmasını önlemek amacıyla Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerleri için sigorta garantisi ve donanma eskortu sağlanabileceğini açıkladı. Trump, ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu’nun ticari gemiler için siyasi risk sigortası sunacağını, gerekirse ABD donanmasının tankerlerin güvenli geçişine eşlik edeceğini belirtti.
Ancak denizcilik sektörü bu planın krizi çözmek için sınırlı bir adım olabileceği görüşünde. Sigorta mekanizmasının nasıl işleyeceğine dair detayların henüz netleşmemesi ve askeri eskortların uygulanmasının zaman alacak olması nedeniyle tanker trafiğinin kısa sürede normale dönmesi beklenmiyor. Uzmanlara göre gemi sahipleri için temel sorun, bölgede artan saldırı riski ve olası büyük kayıplar. Analistler, sigorta ve askeri koruma planları devreye girse bile bölgedeki sevkiyatların tamamen normale dönmesinin haftalar alabileceğini belirtiyor [3] [4].
İran Savaşı Havacılığı Da Vurdu: Gelir Kayıpları Sigorta Kapsamı Dışında
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının genişlemesi, küresel havacılık operasyonlarında ciddi aksamalara yol açtı. Orta Doğu’daki birçok havaalanının kapanması ve güvenlik gerekçesiyle hava sahalarının kısıtlanması nedeniyle binlerce uçuş iptal edilirken, havayolu şirketlerinin gelir kayıplarının büyük ölçüde sigorta kapsamı dışında kaldığı belirtiliyor.
Sigorta uzmanlarına göre ticari mal ve iş kesintisi poliçelerinde savaş riski istisnaları yaygın olarak yer alıyor. Havayolları filoları için savaş riski teminatına sahip olsa da, operasyonel kesintilerden doğan gelir kayıpları çoğu zaman bu kapsamın dışında kalıyor. Bu nedenle uçuş iptalleri ve rota değişikliklerinden kaynaklanan zararların önemli bir kısmı doğrudan şirketlerin bilançolarına yansıyacak.
Analistler, çatışmanın sigorta sektörü için daha geniş etkiler yaratabileceğine dikkat çekiyor. Havacılık, denizcilik ve lojistik sigortalarında risk algısının hızla yükseldiği, terör ve siyasi şiddet teminatlarında fiyatların artabileceği ve kapasitenin daralabileceği ifade ediliyor [5].
Orta Doğu’da Savaş Sigorta Piyasası İçin Çoklu Hasar Riskini Gündeme Getirdi
Uluslararası sigorta hukuk firması Kennedys’e göre ABD, İsrail ve İran arasında tırmanan çatışma, küresel sigorta ve reasürans piyasası için nadir görülen çoklu branşlı bir risk senaryosu yaratabilir. Süregelen askeri operasyonlar ve bölgesel istikrarsızlık; siyasi şiddet, denizcilik, havacılık, ticari alacak ve siyasi risk sigortalarını aynı anda etkileyebilecek bir tablo ortaya çıkarıyor.
Firma, özellikle Körfez bölgesinde sivil ve ticari varlıklara yönelik saldırıların sigortalı varlıkları doğrudan risk altına soktuğunu belirtiyor. Birçok poliçenin yerel piyasada yazılıp Londra reasürans piyasasına devredilmiş olması nedeniyle oluşabilecek hasarların uluslararası reasürans sistemine yayılabileceği ifade ediliyor. Denizcilik tarafında ise gemilere yönelik saldırılar, tanker kazaları ve olası petrol kirliliği sorumlulukları sigortacılar açısından önemli bir risk oluşturuyor.
Kennedys’e göre enerji ve ticaret akışındaki kesintiler de zincirleme etkiler yaratabilir. Bölgedeki sevkiyatların aksaması tedarik zincirlerinde gecikmelere ve ticari alacak sigortalarında hasar artışına yol açabilir. Çatışmanın süresi ve coğrafi yayılımı ise olayın bölgesel bir kriz mi yoksa küresel ölçekte bir sigorta şokuna mı dönüşeceğini belirleyecek [6].
S&P: Orta Doğu Çatışması Reasürörler İçin Yönetilebilir Bir Risk
S&P Global Ratings, Orta Doğu’da tırmanan çatışmanın reasürans sektörü için önemli hasarlar yaratabileceğini ancak sektörün güçlü sermaye yapısı sayesinde finansal dayanıklılığında belirgin bir bozulma beklenmediğini açıkladı. Kuruma göre küresel reasürans piyasası 2026’ya güçlü underwriting performansı ve yatırım gelirlerinin desteğiyle yüksek sermaye yeterliliğiyle girdi.
Bununla birlikte S&P, özellikle denizcilik, havacılık, enerji, siyasi şiddet ve terör gibi uzmanlık branşlarında hasar volatilitesinin artabileceğini belirtiyor. Çatışmanın yoğunlaştığı bölgelerdeki mal sigortaları ile tedarik zinciri ve ticaret kesintisine ilişkin teminatlar da potansiyel risk alanları arasında gösteriliyor.
S&P’ye göre çatışmanın nihai etkisi büyük ölçüde süresi ve coğrafi yayılımına bağlı olacak. Ancak savaşın devam etmesi halinde enerji piyasalarında oynaklık, tedarik zinciri kesintileri ve finansal piyasalarda dalgalanma gibi ikincil ekonomik etkilerin küresel risk ortamını artırabileceği ifade ediliyor. [7].
Kaynaklar
[1] Insurance Journal – Marine Insurers Cancel War Risk Cover as Iran Conflict Escalates
[3] Bloomberg – Trump Says US Will Escort, Insure Oil Tankers Amid the Iran War
[4] Blooomberg – Shippers and oil traders seek details on Trump’s convoy plan
[5] Reuters – Insurance gaps leave airlines exposed as Iran conflict widens
[6] Kennedys – War with Iran: implications for the insurance market
[7] Reinsurance News – S&P sees limited credit impact from Middle East conflict on reinsurers


